Phiên Mã Là Gì? Diễn Biến Và Kết Quả Của Quá Trình Phiên Mã - HocVienKhoiNghiep.Edu.Vn
Rate this post
Nhân đôi, phiên mã và dịch mã là 3 quá trình luôn đi liền với nhau đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tính trạng của sinh vật. Bài viết này sẽ đề cập đến quá trình phiên mã là cầu nối cho những quá trình còn lại. Để đạt được điểm trên cao, những em cùng theo dõi và rèn luyện những câu hỏi trắc nghiệm nhé !1. Phiên mã là gì?

Sự truyền thông tin di truyền từ phân tử ADN mạch kép sang phân tử ARN mạch đơn được gọi là quá trình phiên mã, hay còn có tên khác là sự tổng hợp ARN. Quá trình phiên mã dựa trên 1 mạch khuôn của ADN theo nguyên tắc bổ trợ .
Phiên mã tạo ra nhiều loại ARN khác nhau gồm mARN, tARN, rARN và một số ít những ARN size nhỏ khác .

7d00_phien-ma-1-7054428

Bạn đang đọc: Phiên Mã Là Gì? Diễn Biến Và Kết Quả Của Quá Trình Phiên Mã

2. Quá trình phiên mã xảy ra ở đâu?

Ở sinh vật nhân thực, quá trình tổng hợp ARN phần nhiều diễn ra trong nhân tế bào, ở kỳ trung gian, giữa 2 lần phân bào, vào thời gian NST đang dãn xoắn .
Ở sinh vật nhân sơ, vì không có màng nhân như ở sinh vật nhân thực nên phiên mã xảy ra ở ngoài tế bào chất .

3. Cơ chế phiên mã

3.1. Các thành phần tham gia vào quá trình phiên mã

– Mạch mã gốc trên ADN mang thông tin di truyền tổng hợp nên phân tử ARN .
– Nguyên liệu để tổng hợp mạch ARN là những ribonucleotit tự do trong thiên nhiên và môi trường ( A, U, G, X ) .
– Enzyme ARN polimeraza giúp nhận ra điểm khởi đầu phiên mã trên mạch ADN gốc, sau đó bám vào và link với mạch ADN gốc đó, tháo xoắn phân tử ADN và để lộ ra mạch mã gốc. Các Nu gắn vào mạch mã gốc và tổng hợp nên mạch ARN mới .

3.2. Diễn biến

Quá trình phiên mã gồm có 3 quy trình tiến độ là khởi đầu, lê dài và kết thúc .

 – Bước 1: Khởi đầu.

ADN được cuộn xoắn đồng thời link với protein. Khi phân biệt tín hiệu phiên mã, đoạn ADN gốc sẽ dãn xoắn để lộ ra vùng điều hòa. Lúc này, ARN pol phát hiện mạch gốc và bám vào, trượt trên mạch gốc ADN theo chiều 3 ‘ – 5 ‘. Yếu tố sigma là tác nhân giúp phân biệt điểm khởi đầu phiên mã .

 – Bước 2: Kéo dài chuỗi.

Khi mở màn tổng hợp ARN, yếu tố sigma rời khỏi phức hệ phiên mã. Tiếp đó, enzym ARN pol trượt trên mạch gốc ADN đồng thời những Nucleotit tự do lần lượt link với những Nuclêôtit trên ADN theo nguyên tắc bổ trợ :
A trên mạch gốc ADN ­ = U trên ARN
T trên mạch gốc ADN = A trên ARN
G trên mạch gốc ADN = X trên ARN
X trên mạch gốc ADN = G trên ARN
Để những Nu mới link với nhau bằng link photphodieste, hình thành một chuỗi poliribonucleotit liên tục có chiều 5 ‘ – 3 ‘ cần sử dụng nguồn năng lượng ATP .
Các đoạn ARN pol đã đi qua lập tức đóng xoắn lại trả về dạng ADN kép như khởi đầu .
Đây là quá trình chiếm phần nhiều thời hạn của quá trình phiên mã .

Bước 3: Kết thúc.

Khi tín hiệu kết thúc phiên mã được phát ra, ARN pol rời khỏi ADN và tái link với yếu tố sigma để sử dụng lại ở những lần phiên mã tiếp theo .
Cuối cùng 2 mạch của gen link trở lại với nhau .

18fa_phien-ma-2-2942746

3.3. Kết quả của quá trình phiên mã

Mỗi lần phiên mã sẽ tạo ra 1 phân tử ARN hoàn toàn có thể là mARN, tARN hoặc rARN, có trình tự giống với mạch bổ trợ của ADN nhưng thay T bằng U, chúng sẽ tham gia vào quá trình tiếp theo là quá trình dịch mã .

3.4. Ý nghĩa

Tạo ra những loại ARN tham gia trực tiếp vào quá trình sinh tổng hợp prôtêin, từ những protein đó sẽ tham gia vào pháp luật tính trạng của sinh vật .

4. Sự khác nhau giữa phiên mã ở sinh vật nhân sơ và nhân thực

Điểm độc lạ giữa phiên mã ở sinh vật nhân sơ và nhân thực được trình diễn ở bảng dưới đây :

Phiên mã ở nhân sơ Phiên mã ở nhân thực
Xảy ra ở ngoài tế bào chất Xảy ra trong nhân
Chỉ có một loại ARN pol Có nhiều loại ARN pol
mARN sau khi phiên mã được đem đi dịch mã luôn, phiên mã dịch mã xảy ra đồng thời ngoài tế bào chất mARN sau khi phiên mã cần phải trải qua một loạt biến hóa như cắt nối intron exon để tạo thành mARN trưởng thành, sau đó đưa ra tế bào chất để thực thi dịch mã

5. Một số bài tập trắc nghiệm về quá trình phiên mã (có đáp án) 

Câu 1: mARN có hiện tượng cắt bỏ intron rồi nối các exon với nhau ở đối tượng nào?

A. Ở sinh vật nhân thực thì mARN sơ khai có hiện tượng kỳ lạ này .
B. Ở sinh vật nhân thực thì mARN trưởng thành có hiện tượng kỳ lạ này .
C. Ở sinh vật nhân sơ thì mARN sơ khai có hiện tượng kỳ lạ này .
D. Ở sinh vật nhân sơ thì mARN trưởng thành có hiện tượng kỳ lạ này .
Đáp án : A

Câu 2: Chọn ra phát biểu SAI trong các phát biểu sau đây:

A. Phiên mã ở cả sinh vật nhân sơ và nhân thực đều tạo ra mARN sơ khai, sau đó triển khai cắt bỏ những intron, nối exon rồi mới tạo thành mARN trưởng thành .
B. Phiên mã và nhân đôi ADN ở sinh vật nhân thực đều xảy ra trong nhân .
C. Chiều 5 ’ – 3 ’ là chiều của mạch được tổng hợp trong quá trình phiên mã .
D. Trong quá trình phiên mã không có sự tham gia của enzym ADN polymeraza .
Đáp án : A

Câu 3: Trong thực tế, người ta có thể chèn trực tiếp một gen của tế bào nhân thực vào bộ gen của vi khuẩn và gen đó có khả năng dịch mã thành protein. Hãy chọn dự đoán sai dưới đây?

A. Cấu trúc và tính năng của prôtêin đó tương ứng với protein thông thường khi được tổng hợp trong tế bào nhân thực .
B. Có thể prôtêin đó chứa nhiều axit amin hơn thông thường .
C. Có thể protein đó chứa ít axit amin hơn thông thường .
D. Có thể prôtêin đó có trình tự những axit amin độc lạ một phần so với protein thông thường .
Đáp án : A

Câu 4: Trong quá trình phiên mã, vai trò của enzim ARN polimeraza là gì?

( 1 ) Là tác nhân xúc tác để giúp tách 2 mạch của ADN .
( 2 ) Là tác nhân xúc tác cho quá trình link bổ trợ giữa những nucleotit của tự do ở nội bào với những nucleotit trên mạch gốc của ADN .
( 3 ) Giúp link những đoạn Okazaki lại với nhau .
( 4 ) Là tác nhân xúc tác cho quá trình hoàn thành xong mARN .
Đáp án đúng là :
A. ( 1 ) và ( 3 )
B. ( 1 ), ( 3 ) và ( 4 )
C. ( 1 ), ( 2 ), ( 3 ) và ( 4 )
D. ( 1 ) và ( 2 )
Đáp án : D

Câu 5: Gen D ở sinh vật nhân sơ có chiều dài là 510 nm. Mạch thứ nhất của gen có 400 Nu A, 500 Nu T và 400 Nu G. Quá trình phiên mã vừa được tổng hợp dựa trên 2 mạch của gen D và tạo ra phân tử mARN có chiều dài tương ứng với gen đó. Vậy số ribonucleotit từng loại trên mARN đó là bao nhiêu?

A. U = 300 ; G = 400 ; X = 200 ; A = 600
B. U = 200 ; G = 400 ; X = 200 ; A = 700
C. U = 400 ; G = 200 ; X = 400 ; A = 500
D. U = 500 ; G = 400 ; X = 200 ; A = 400
Đáp án : D
Từ chiều dài hoàn toàn có thể tính được tổng số Nu của gen là : N = 3000 Nu
Vì mARN được hình thành dựa vào mạch khuôn của mạch 2 nên ta có :
A trên mARN = T2 = A1 = 400 Nu
U trên mARN = A2 = T1 = 500 Nu
G trên mARN = X2 = G1 = 400 Nu
X trên mARN = 1500 – 400 – 500 – 400 = 200 Nu

Câu 6: Ở sinh vật nhân sơ có một gen chứa 2025 liên kết hidro, gen đó tổng hợp được mARN biết hiệu số giữa Nu G và A là 125 Nu; hiệu số giữa Nu X và Nu U là 175 Nu. Biết rằng tất cả số Nu loại T của gen đều chỉ có trên mạch mã gốc.Vậy số Nu mỗi loại trên mARN là:

A. A = 225 ; G = 350 ; X = 175 ; U = 0
B. A = 355 ; G = 220 ; X = 175 ; U = 0
C. A = 185 ; G = 215 ; X = 350 ; U = 0
D. U = 235 ; G = 340 ; X = 175 ; A = 0
Đáp án : A
Số link hidro trên gen = 2A + 3G = 2025 ( 1 ) .
mARN có : G mARN – A mARN = 125 ; X mARN – U mARN = 175 → X mạch gốc – T mạch gốc = 125 ( * ) và G mạch gốc – A mạch gốc = 175 ( theo nguyên tắc bổ trợ ) .
Vì số Nu loại T của gen đều chỉ có trên mạch mã gốc → mạch bổ trợ của gen đó sẽ không có T, hay nói cách khác là mạch gốc không có A nên A mạch gốc = 0 => G mạch gốc = 175 .
Thay vào ( 1 ) ta có 2 ( 0 + T mạch gốc ) + 3 ( 175 + X mạch gốc ) = 2025 → 2 T mạch gốc + 3 X mạch gốc = 1500 ( * * )
Từ ( * ) và ( * * ) suy ra X mạch gốc = 350 → T mạch gốc = 225 .
Vậy : A mARN = T mạch gốc = 225 ; U mARN = A mạch gốc = 0 ; G mARN = X mạch gốc = 350 ; X mARN = G mạch gốc = 175 .

Câu 7:  Khi nói về số lần phiên mã và số lần nhân đôi của các gen ở một tế bào nhân thực, trong trường hợp không có đột biến. Phát biểu nào đưới dây là ĐÚNG?

A. Trên những NST khác nhau, những gen có số lần nhân đôi như nhau nhưng số lần phiên mã thường khác nhau .
B. Trên cùng một NST, những gen có số lần nhân đôi khác nhau cùng số lần phiên mã cũng khác nhau .

C. Trên các NST khác nhau, các gen có số lần nhân đôi như nhau  và số lần phiên mã cũng bằng nhau.

Xem thêm: Phân biệt 8 biện pháp tu từ đã học và cách ghi nhớ

D. Trong một tế bào, những gen có số lần nhân đôi và số lần phiên mã bằng nhau .
Đáp án : A

Câu 8:  Một gen có 20% A và trên mạch gốc có 35% X. Gen này tiến hành phiên mã 4 lần và đã tiêu tốn tổng số 4800 ribonucleotit  tự do từ môi trường. Một phân tử mARN được tạo ra sẽ chứa 320 U. Hãy tính số lượng từng loại ribônuclêôtit đã lấy từ môi trường để cung cấp cho quá trình phiên mã?

A. rU = 1280, rA = 640, rG = 1680, rX = 1200 .
B. rU = 960, rA = 480, rG = 1260, rX = 900 .
C. rU = 1260, rA = 480, rG = 960, rX = 900 .
D. rU = 1680, rA = 640, rG = 1280, rX = 1200 .
Đáp án : A

Câu 9:  Một  gen có chiều dài là 2448 Ao, trong đó có A = 15% tổng số nucleotit, gen trên tổng hợp nên phân tử ARN có U = 36 ribonucleotit và X = 30% tổng số ribonucleotit của mạch.

Từng loại nucleotit A, T, G, X trong mạch khuôn của gen có tỷ suất lần lượt là :
A. 30 %, 5 %, 35 %, 40 %
B. 5 %, 25 %, 30 %, 40 %
C. 40 %, 25 %, 5 %, 30 %
D. 6 %, 25 %, 30 %, 40 %
Đáp án : B

Câu 10: Một gen có chiều dài là 2448 Ao, trong đó có A = 15% tổng số nucleotit, gen trên tổng hợp nên phân tử ARN có U = 36 ribonucleotit và X = 30% tổng số ribonucleotit của mạch.

Trên mARN, số lượng của từng loại ribonucleotit U, A, G, X lần lượt là :
A. 288, 216, 36, 180
B. 36,180, 288, 216
C. 36, 216, 288, 180
D. 288,180, 36, 216
Đáp án : B

Câu 11: Đặc điểm nào dưới đây nói đúng nhất về cấu trúc của mARN?

A. mARN có cấu trúc mạch kép, vòng, cấu trúc từ 4 loại đơn phân T, A, G, X .
B. mARN có cấu trúc mạch kép, cấu trúc từ 4 loại đơn phân T, A, G, X .
C. mARN có cấu trúc mạch đơn, cấu trúc từ 4 loại đơn phân T, A, G, X .
D. mARN có cấu trúc dạng thẳng, mạch đơn, cấu trúc từ 4 loại đơn phân A, U, G, X .
Đáp án : D

Câu 12: Quá trình nhân đôi ADN và quá trình phiên mã ở sinh vật nhân thực giống nhau ở điểm nào?

A. Đều có sự tham gia của enzym ADN polimeraza để lắp những nucleotit vào mạch khuôn theo nguyên tắc bổ trợ .
B. Các quá trình chỉ triển khai một lần trong một tế bào .
C. Xảy ra trên hàng loạt phân tử ADN .
D. Việc lắp ráp những đơn phân được thực thi dựa trên nguyên tắc bổ trợ .
Đáp án : D

Câu 13: Diễn biến tiếp theo sau khi phiên mã xong ở tế bào nhân thực là:

A. Đưa phân tử đó ra tế bào chất, tại đây nó sẽ tích hợp cùng riboxom và tARN để thực thi tổng hợp protein .
B. Loại bỏ những đoạn intron sau đó nối những đoạn exon lại với nhau để tạo thành mARN trưởng thành .
C. Loại bỏ những đoạn exon, nối những đoạn intron lại với nhau để tạo thành mARN trưởng thành .
D. Liên kết những ARN thông tin của những gen khác nhau và tạo thành mARN hoàn hảo .
Đáp án : B

Câu 14: Trong một operon, vị trí enzym ARN polimeraza bám vào để khởi động quá trình phiên mã là?

A. Vùng khởi động
B. Vùng quản lý và vận hành
C. Vùng điều hòa
D. Vùng mã hóa
Đáp án : A

Câu 15: Mạch khuôn của gen có đoạn 3’ TATGXGXATGTA 5’ thì mARN được phiên mã từ mạch khuôn này có trình tự nucleotit là:

A. 3 ’ AUAGXXGUAXAU5 ’
B. 5 ’ AUAXGXGUAXAU3 ’
C. 3 ’ ATAXXGGTAXAT5 ’
D. 5 ’ ATAXXXGTAXAA3 ’
Đáp án : B

Câu 16: Mạch khuôn của ADN được dùng để tổng hợp mARN có chiều là… và chiều tổng hợp mARN là…

A. 5 ’ → 3 ’ / 5 ’ → 3 ’
B. 3 ’ → 5 ’ / 3 ’ → 5 ’
C. 5 ’ → 3 ’ / 3 ’ → 5 ’
D. 3 ’ → 5 ’ / 5 ’ → 3 ’
Đáp án : D

Câu 17: Một phân tử mARN có A = 480 và hiệu giữa G và X là U. Gen tổng hợp mARN có tỷ lệ A/G = 3/2. Trên một mạch đơn của gen có G = 30% số nuclêôtit của cả mạch. Hãy xác định số lượng mỗi loại ribônuclêôtit U, A, G, X của mARN lần luợt là:

A. 240, 480, 360 và 120 .
B. 360, 480, 240 và 120 .
C. 120, 480, 360 và 240 .
D. 240, 480, 120 và 360 .
Đáp án : A

Câu 18: Một gen thực hiện hai lần phiên mã lấy từ môi trường các loại nucleotit với số lượng tương ứng như sau: 460U, 360A, 520G, 480X. Số lượng từng loại nucleotit trên gen là:

A. A = T = 820, G = X = 1000 .
B. A = T = 410, G = X = 500
C. A = T = 480, G = X = 540
D. A = T = 460, G = X = 520
Đáp án : B

Câu 19: Một gen ở vi khuẩn có chiều dài 4080 A0 và tổng hai loại Nu bằng 40% tổng số Nu của cả gen. Khi gen này phiên mã sẽ tạo ra 1 phân tử mARN đòi hỏi môi trường nội bào cung cấp cho quá trình này 540G và 120A. Hai loại nu còn lại của mARN có số lượng là bao nhiêu?

A. 300U và 240X
B. 180 X và 360U
C. 180 U và 360X
D. 240G và 300X
Đáp án : B

Câu 20: Trên mạch gốc của 1 gen ở vi khuẩn có chứa A = 300,, T = 600, G = 400, X = 200. Gen trên phiên mã 5 lần, môi trường cung cấp cho gen phiên mã số ribonucleotit mỗi loại là:

A. 2000X, 3000A, 1500U, 1000G
B. 3020U, 2000G, 1510A, 1000X
C. 1660A, 1240X, 9400U, 3200G
D. 400X, 600A, 300U, 200G

Đáp án: A

Xem thêm: Phân biệt 8 biện pháp tu từ đã học và cách ghi nhớ

Phiên mã là quá trình truyền đạt thông tin di truyền cùng với quá trình nhân đôi ADN và dịch mã giúp hình thành nên tính trạng của sinh vật. Bài viết này sẽ mang đến những nội dung cụ thể nhất về phiên mã mà những em cần phải nắm được.

Source: https://thcsbevandan.edu.vn
Category : Phương pháp học tập

Bình luận