Giáo án môn Ngữ văn 12 – Việt bắc (Tố Hữu) - HocVienKhoiNghiep.Edu.Vn
Rate this post

Bạn đang xem tài liệu “Giáo án môn Ngữ văn 12 – Việt bắc (Tố Hữu)”, để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Xem thêm: Phân biệt 8 biện pháp tu từ đã học và cách ghi nhớ

 VIỆT BẮC
	 Tố Hữu
A/ Kết quả cần đạt 
Giúp hs:
- Hiểu Việt Bắc là đỉnh cao thơ Tố Hữu- thành tựu thơ thời chống P.
- Hiểu và phân tích giá trị đặc sắc của bài thơ: khúc hát ân tình của ngừơi kháng chiến với đất nước, quê hương.
- Hiểu một số nét tiêu biểu của giọng điệu, phong cách thơ Tố Hữu.
- Rèn kĩ năng cảm thụ thơ.
B/ ổn định tổ chức- Kiểm tra bài cũ
1/ ổn định tổ chức
2/ Kiểm tra bài cũ
c/ Nội dung - phương pháp - tiến trình giảng dạy
A/ TÁC PHẨM.
&/ TIỂU DẪN 
Trong phần tiểu dẫn, sách giáo khoa trình bày những vấn đề gì ?
( Hoàn cảnh sáng tác, bố cục tác phẩm, vị trí đoạn trích )
1/ Hoàn cảnh ra đời:
 _ Sau chiến thắng Điện Biên Phủ 7/1954, hoà bình trở lại, miền Bắc nước ta được giải phóng. 
_ 10/1954, các cơ quan trung ương từ chiến khu về Hà Nội. Người cán bộ cách mạng và kháng chiến từ biệt quê hương cách mạng, từ biệt đồng bào Việt Bắc sâu nặng tình nghĩa, từ biệt cả những ngày gian khổ.
_ Liệu những người chiến thắng có còn giữ được tấm lòng thuỷ chung với đồng bào và mảnh đất đã từng đùm bọc chở che cho mình trước đây không? Đó là vấn đề tư tưởng lớn được đặt ra cho mỗi cán bộ chiến sĩ. Bài thơ Việt Bắc ra đời nhằm giải quyết vấn đề đó.
2/ Bố cục tác phẩm
 Bài thơ gồm 150 câu thơ lục bát, được chia làm hai phần.
Tái hiện một giai đoạn gian khổ, vẻ vang của cách mạng và kháng chiến ở chiến khu Việt Bắc.
Sự gắn bó giữa miền ngược và miền xuôi trong viễn cảnh hoà bình và ca ngợi công ơn Đảng, Bác đối với dân tộc.
3/ Vị trí đoạn trích : Đoạn trích nằm ở phần đầu: nói về những kỷ niệm kháng chiến 
&/ VĂN BẢN
I/ Kết cấu bài thơ:
Em có nhận xét gì về kết cấu của bài thơ ?
Việt Bắc là khúc tình ca và cũng là khúc hùng ca về cách mạng về cuộc kháng chiến và con người kháng chiến, mà cội nguồn sâu xa của nó là tình yêu quê hương đất nước, là niềm tự hào về sức mạnh của nhân dân, là truyền thống ân nghĩa, đạo lí thuỷ chung của dân tộc Việt Nam. Toàn bộ bài thơ là một hoài niệm lớn, day dứt khôn nguôi được thể hiện qua hình thức đối đáp giữa người ra đi và người ở lại :
_Bài thơ được cấu tạo theo lối đối đáp giao duyên của ca dao dân ca. 
Đối đáp giữa hai người yêu thương nhau, tình nghĩa mặn nồng nay phải chia tay nhau kẻ đi người ở. 
	Ta với mình, mình với ta
_ Nhưng đối đáp là cấu tạo bên ngoài mà độc thoại, tự biểu hiện chính là cấu tạo bên trong. 
Do sự thâm nhập giữa đối đáp và độc thoại đó mà trong bài thơ có khi:
+“Ta” và “mình” là hai nhân vật kẻ về, người ở:
Mình về, mình có nhớ ta
Ta với mình, mình với ta
Ta về mình có nhớ ta...
 Nhưng đi sâu hơn
+“Mình” cũng là “ta”, “ta” cũng là “mình”, “ta” và “mình” hoà làm một:
	Mình đi mình có nhớ mình
	hoặc Mình đi mình lại nhớ mình.
Nhà thơ đã khai thác rất đắt chữ “mình” trong tiếng Việt.
+ Mình ® là bản thân mình, là ta
 ® là một người khác thân thiết với mình có thể xem như chính mình 
 ® là một mà cũng là hai, tuy hai mà là một ® Đó là sự phân thân, hoá 
 thân để tâm trạng được bộc lộ đầy đủ hơn trong sự hô ứng, đồng vọng.
Chính vì thế mà mặc dù thể hiện đề tài mang tính chính trị nhưng tác phẩm vẫn mang một âm hưởng trữ tình đằm thắm.
_ Thêm vào đó là Tố Hữu đã phát huy được nhiều thế mạnh của thể thơ lục bát truyền thống
+ Nhà thơ đã sử dụng rất linh hoạt các kiểu tiểu đối của ca dao có tác dụng nhấn mạnh ý mà còn tạo ra nhịp thơ uyển chuyển cân xứng thấm sâu vào tâm tư tình cảm Mình về rừng núi nhớ ai
 Trám bùi để rụng / măng mai để già
 Hay Chiếu Nga Sơn / gạch Bát Tràng
 Vải tơ Nam Định / lụa hàng Hà Đông
+ Bên cạnh việc chú trọng lời ăn tiếng nói của nhân dân, Tố Hữu còn sử dụng rất nhuần nhuyễn phép trùng điệp của ngôn ngữ dân gian
 + Mình về có nhớ ...
 + Nhớ sao ...
è Tất cả tạo ra một giọng điệu trữ tình tha thiết êm ái ngọt ngào đưa ta vào thế giới của hoài niệm, của tình nghĩa thuỷ chung
II/ ĐỌC – HIỂU:
1/ Bốn câu đầu:
Theo em bốn câu thơ đầu là lời của ai nói với ai ?
Như nhạy cảm với hoàn cảnh đổi thay, người ở lại lên tiếng trước, căn vặn người ra đi về tấm lòng chung thuỷ:
 Mình về mình có nhớ ta
 Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng
 Mình về mình có nhớ không
 	Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn.
Nên bốn câu thơ là 
 Lời của người ở lại căn vặn người ra đi về tấm lòng chung thuỷ. 
Em có nhận xét gì về cách xưng hô mình - ta ở đây ?
Mình là người ra đi là cán bộ kháng chiến, ta là người ở lại là đồng bào Việt Bắc
_ Mình _ ta ® dùng lối xưng hô thân mật trong tình yêu để diễn tả tình cảm cách mạng làm cho lời thơ không bị khô cứng mà ngọt ngào êm ái. 
Liệu mình - những người cán bộ chiến sĩ sau khi chiến thắng về chốn phồn hoa đoo hội có còn nhớ đến đồng bào và mảnh đất Việt Bắc với những tháng năm gian khổ đã từng đùm bọc và che chở cho họ trước đây không.
Mười lăm năm ấy không biết mình còn nhớ hay đã quên, chứ ta thì ta không thể quên được những tháng năm vất vả những nghĩa tình sâu nặng ấy
_ Mười lăm năm ấy ® chỉ thời gian dài của sự gắn bó (1940 -1954) nghĩa tình trong gian khổ.
Và cũng để rõ thêm tấm lòng của người ra đi, kẻ ở đã khéo gợi ra cảnh
_ Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn è Đó là những cội nguồn của nghĩa tình:
 Nghĩa tình giữa ta và mình bắt nguồn từ những lý lẽ hiển nhiên giống như đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc ta vậy. Liệu mình có giữ được tấm lòng chung thuỷ trước những cám dỗ mới của cuộc đời không? Đó cũng chính là tâm trạng, làè nỗi lòng băn khoăn dằn vặt của “người ở lại”, của “ta”.
2/ Bốn câu tiếp: Đó là lời đáp, là tiếng lòng của người ra đi.
Tiếng ai tha thiết bên cồn
	Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi.
 áo chàm đưa buổi phân li
 Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay
Trước nỗi lòng băn khoăn của người ở lại, tâm trạng của người ra đi như thế nào ?
Trước tiếng ai tha thiết bên cồn làm cho người ra đi cũng :
Bâng khuâng trong dạ - Bồn chồn bước đi.
Hoá ra người đi cũng cùng một tâm trạng, cùng một tình nghĩa chung thuỷ như bạn mình.
+ Bâng khuâng: là cảm xúc vấn vương, một nỗi buồn thầm kín mơ hồ chuyển mau từ tình cảm này sang ý nghĩ khác.
+ Bồn chồn: trạng thái cảm xúc nôn nao, thấp thỏm, nóng ruột không yên thường vì một việc gì chưa đến, chưa biết ra sao.
Đáp lại sự băn khoăn của người ở lại là tiếng lòng của người ra đi.Và
è Tác giả đã sử dụng một loạt những từ láy, những từ chỉ trạng thái tình cảm của người đang yêu để giãi bày tình cảm không nói lên lời của người ra đi cũng thuỷ chung tình nghĩa như tấm lòng người ở lại vậy. 
Và hình ảnh thơ
_ Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay đã gợi ra
ècảnh bịn rịn luyến lưu tay trong tay mà không nói lên lời của đôi trai gái yêu nhau như khắc sâu thêm tình cảm gắn bó thắm thiết, thuỷ chung của người miền xuôi đối với người miền ngược.
Mặc dù trong buổi chia ly, người ra đi chưa biết nói gì với kẻ ở lại nhưng thực ra đã lại nói rất nhiều điều. Bởi im lặng cũng là một thứ ngôn ngữ của tình cảm.
3/ 12 câu tiếp theo :
 Mình đi có nhớ những ngày Mình đi, có nhớ những nhà
Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù Hắt hiu lau xám, đ/đà lòng son
 Mình về, có nhớ chiến khu Mình về, có nhớ núi non
M/ cơm chấm muối, m/thù nặng vai ? Nhớ khi kháng N, thuở còn VM
 Mình về, rừng núi nhớ ai Mình đi, mình có nhớ mình 
Trám bùi để rụng, m/mai để già. T/Trào, H/Thái, m/đình, cây đa 
ở 12 câu thơ này người ở lại đã nói gì với người ra đi ?
 Người ở lại đã khơi dậy một quá vãng đầy kỷ niệm :
Em có nhận xét gì về kết câu của đoạn thơ này ?	
Mười hai câu thơ tạo thành 6 câu hỏi
+ Có câu hỏi gợi nhớ hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt: 
 Mưa nguồn suối lũ những mây cùng mù. 
+ Có câu hỏi gợi nhớ tới cảnh sinh hoạt thiếu thốn: 
 Miếng cơm chấm muối mối thù nặng vai. 
+ Có câu hỏi lại như hỏi chính lòng mình:
 Mình về rừng núi nhớ ai
 Trám bùi để rụng, măng mai để già.
Rừng núi nhớ hay đồng bào Việt Bắc nhớ. Và khi “ai” đó đi rồi thì trám bùi, măng mai còn có ý nghĩa gì nữa đây. 
èBiện pháp nhân hoá kết hợp với đại từ phiếm chỉ ai càng tô đậm cảm giác cô đơn, trống vắng của kẻ ở khi phải chia tay.
 Và 
+ Có câu hỏi lại gợi về những kỷ niệm của một thời cách mạng, một thời kháng chiến:	 Mình về có nhớ núi non
 Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh
 Mình đi, mình có nhớ mình
 Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa
Điều đáng lưu ý là trong một đoạn thơ ngắn mà 5 từ
+ Nhớ được nhấn đi nhấn lại è Điệp từ thể hiện nỗi lòng tha thiết với những sắc thái khác nhau của người ở lại
Khơi dậy một quá vãng đầy kỷ niệm người ở lại muốn khẳng định điều gì với người ra đi ?
Khơi dậy một quá vãng đầy kỷ niệm : cay đắng ngọt bùi, gian nan vất vả, người ở lại muốn khẳng định với người ra đi một điều : 
èNét đẹp cao quý của Việt Bắc chính là ở chỗ nghèo cực mà chân tình rộng mở, sắt son thuỷ chung với cách mạng, người cũng vậy mà thiên nhiên cũng vậy. Và đoạn thơ đã thể hiện được điều đó 
4/ 82 câu tiếp: Lời đáp của kẻ đi
Cả bài thơ tràn ngập nỗi nhớ. Nỗi nhớ trong kẻ ở và người đi trong câu hỏi và trong cả lời đáp. Nỗi nhớ cứ trở đi trở lại cồn cào da diết. Dường như thấu hiểu người ở lại, người ra đi 
Vậy trong 82 câu thơ này, người ra đi đã nói những gì với người ở lại ?
(Khẳng định lòng chung thuỷ, Hồi tưởng lại một quê hương Việt Bắc thân thiết nhưng cũng thật mới, Nhớ hoa và người - thiên nhiên và con người Việt Bắc, Tự hào về “Quê hương cách mạng, Nhớ đến những chiến công oanh liệt, Nhà thơ nhớ đến những nẻo đường Việt Bắc, Niềm tin tưởng Việt Bắc, Đảng, Bác Hồ.)
@/ Khẳng định lòng chung thuỷ:
 Ta với mình, mình với ta
 Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh
 Mình đi mình lại nhớ mình
 Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu
Em có nhận xét gì trong cách dùng đại từ xưng hô ở đây ? 
+ Ta - mình à cách nói trùng lặp à diễn tả người đi kẻ ở xoắn xuýt gắn bó với nhau như bóng với hình. Nhưng như thế chưa nói hết được sự khăng khít mà phải là :
 + Mình đi mình lại nhớ mình 
Mình cũng là ta mà ta cũng là mình. Đến lúc này không còn là sự gắn bó xoắn xuýt mà cao hơnà Đó là sự hoà hợp, sự hoá thân vào nhau, tuy hai mà là một giữa người đi và kẻ ở
Không chỉ có thế người ra đi còn làm yên lòng người ở lại
+ Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh
 Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu
Nếu người ở lại gợi về những ngày tháng gian khổ, gợi về cội nguồn tình nghĩa gắn bó thì ta đây 
 à Khẳng định lòng chung thuỷ trước sau như một 
dù vui buồn sướng khổ thế nào cũng không thay lòng đổi dạ. Mình có bao nhiêu nghĩa ta có bấy nhiêu tình. Nỗi lòng của ta cũng như nỗi lòng của mình vậy .
Theo nguồn mạch ân nghĩa thuỷ chung, tác giả 
@/Hồi tưởng lại một quê hương Việt Bắc thân thiết nhưng cũng thật mới mẻ 
 Cuộc sống hình ảnh qua thời gian đã biến thành kỷ niệm, thành tình cảm, lúc rõ nét, thấm thía ,lúc lại mơ màng xa vời vợi 
*/ Nỗi nhớ rất chung mà riêng cũng rất 
_	Nhớ gì như nhớ người yêu
Nhớ gì là nhớ cảnh nhớ người Việt Bắc. Tất cả những cái rất chung ấy được tác giả à so sánh với cái rất riêng : Người yêu 
Sự so sánh này có tác dụng gì ?
 àđể cụ thể hoá nỗi nhớ của mình
*/ Nhớ về một quê hương Việt Bắc thân thiết đồng cam cộng khổ
 Nhớ từng bản khói cùng sương Mình đây ta đó đắng cay ngọt bùi...
Sớm khuya bếp lửa người thương đi về Thương nhau chia củ sắn lùi
 Nhớ từng rừng nứa bờ tre Bát cơm sẻ nửa chăn sui đắp cùng
 Ngòi thia sông Đáy suối L ...  trên đỉnh đèo cao ánh nắng chiếu vào lưỡi dao giắt ở thắt lưng léo sáng. Hình ảnh thơ ègợi ra một tư thế vững chãi tự tin của người làm chủ núi rừng. ở đây nhà thơ không vẽ chi tiết mà chỉ chấm phá vài nét, song cũng đủ cho ta hình dung khá rõ về hình tượng.
Đông qua 
_ xuân tới : 
+ Ngày xuân mơ nở trắng rừng
Đến đây nền xanh trầm tĩnh của rừng già nhường chỗ cho màu trắng bạt ngàn tinh khiết của hoa mơ rừng.
Em có nhận xét gì về hiệu quả biểu đạt của từ “trắng”, “chuốt” trong đoạn thơ trên ? 
 èHai chữ “Trắng rừng” khiến cho cảnh vật như bừng sáng tràn đầy sức sống. 
Trên cái nền cảnh ấy, con người Việt Bắc hiện ra trong công việc :
+ Nhớ ai đan nón chuốt từng sợi giang
èHai chữ chuốt từng gợi ra dáng điệu cần mẫn, cẩn trọng, tài hoa như trong từng động tác cử chỉ đan nón, họ gửi vào đó nỗi lòng ước mơ của mình.
_ Hè đến núi rừng Việt Bắc như rộn ràng hẳn lên
+ Ve kêu rừng phách đổ vàng  Nhớ cô em gái hái mang một mình
Từ “đổ”và từ “hái”gợi cho em cảm nhận gì ?
Ve kêu gọi hè đến. Và khi những tiếng ve đầu tiên của mùa hè cất lên thì những cánh rừng phách xanh bạt ngàn cuối xuân, nụ hoa còn náu kín trong kẽ lá bỗng nhất loạt trổ hoa vàng. Chỉ vài ba ngày sau cả rừng phách đã lênh láng sắc vàng. èChữ đổ không chỉ nhấn mạnh sự mau lẹ trong việc biến đổi màu sắc mà còn diễn tả thật sinh động những trận mưa hoa phách mỗi khi có một luồng gió ào qua. 
Và thấp thoáng trong bức tranh lãng mạn ấy là :
+ Nhớ cô em gái hái mang một mình
Hái cũng là hoạt động bẻ nhưng hết sức ènhẹ nhàng uyển chuyển, phù hợp với bức tranh lãng mạn.
Giữa bao nhiêu nỗi nhớ, nhà thơ vẫn thể không quên 
_ Mùa thu Việt Bắc :
+ Rừng thu trăng rọi hoà bình
Những ánh trăng rọi qua kẽ lá, vòm lá tạo nên khung cảnh huyền ảo. 
è Hình ảnh thơ gợi cho ta cảm nhận về một cuộc sống bình yên hạnh phúc, một ước mơ, một niềm tin chiến thắng. 
èĐó là nét quen thuộc trong cái nhìn của Tố Hữu đối với hiện thực cách mạng
Khung cảnh của câu thơ cũng là khung cảnh trữ tình dành cho những cuộc hát giao duyên
+ Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung 
Chữ ai là cách nói bóng gió, ám chỉ người đang hát cùng với mìnhè Chữ ai là đại từ phiếm chỉ gợi lên bao hoài niệm, bâng khuâng nghĩa tình thuỷ chung. Tiếng hát ân tình thuỷ chung giữa ta với mình, giữa ta với ai được thử thách trong cay đắng ngọt bùi 
èbằng các hình ảnh, chi tiết chắt lọc, những hình ảnh thơ tràn ngập những màu sắc chói lọi rực rỡ, kết hợp với lối đồng hiện tương sinh tương hỗ mỗi câu thơ tả cảnh đi kèm với một câu thơ tả người, tác giả đã tái hiện sinh động thiên nhiên con người Việt Bắc. Thiên nhiên ấy như một sinh thể đang biến đổi trong từng khoảnh khắc ( Đông xuân hạ thu, sáng, hoa mơ nở trắng rừng, trưa ánh nắng vàng rực rỡ và khi đêm về, trăng dọi bàng bạc khắp nơi )
Và trong thiên nhiên ấy con người là đoá hoa đẹp nhất có hương thơm ngọt ngào nhất. Họ là những con người Việt Bắc bình dị làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc đời, gắn bó, hăng hái với công việc. Chính họ đã thắp sáng thiên nhiên làm cho thiên nhiên thêm rực rỡ. Chính họ đã gợi lên nỗi nhớ da diết cho người ra đi. Đọc đoạn thơ, ta cảm nhận được những vẻ đẹp bình dị mà trong sáng của tâm hồn người Việt Bắc. ở đó, họ đối xử với nhau bằng tình nghĩa mặn mà, chân thật, bằng sự thuỷ chung, trước sau như một, họ đã nuôi chiến sĩ, nuôi cách mạng, nuôi cuộc kháng chiến của dân tộc. Họ là những con người bình dị nhưng thật anh hùng. 
Khơi gợi hình ảnh thiên nhiên và con người nơi đây, Tố Hữu 
èthể hiện một tình cảm thiết tha ân tình, sâu nặng và nỗi nhớ thương sâu sắc.
Ta với mình, mình với ta đã từng: Thương nhau chia củ sắn lùi - Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng. Đã từng san sẻ ngọt bùi, gian nan vất vả như thế ! Ta mình làm sao có thể quên nhau! Tình cảm mến thương ấy đã ăn sâu vào tâm hồn kẻ ở, người đi. Vì thế, khi ra đi, nhớ là nỗi niềm khắc đậm sâu trong tâm khảm tình cảm của tác giả. Và nỗi nhớ chuyển thành niềm
@/ Tự hào về “Quê hương cách mạng”, về chiến khu bất khả xâm phạm dựng lên CH:
 Nhớ khi giặc đến, giặc lùng Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù.
 Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây Mênh mông bốn mặt sương mù
 Núi giăng thành luỹ sắt dày Đất trời ta cả chiến khu một lòng
Em có nhận xét gì về thủ pháp nghệ thuật của tác giả qua đoạn thơ trên ?
èTố Hữu đã nhân cách hoá rừng núi để nhấn mạnh vai trò của chiến khu cách mạng.
@/ Nhớ đến những chiến công oanh liệt.
 Ai về, ai có nhớ không Nhớ sông Lô, nhớ phố Ràng
Ta về ta nhớ Phủ Thông, đèo Giàng Nhớ từ Cao Lạng, nhớ sang nhị Hà.
Em có nhận xét gì về thủ pháp nghệ thuật của tác giả qua đoạn thơ trên ?
+ Chỉ một chữ nhớ trong câu hỏi mà có đến năm chữ nhớ thiết tha trả lời: nhớ sông, nhớ phố, nhớ đèo, nhớ Phủ Thông, đèo Giàng là nhớ những chiến thắng oanh liệt đầu những năm kháng chiến, anh bộ đội chỉ bằng ngọn giáo mà làm cho giặc bạt vía kinh hoàng. Nhớ sông Lô là nhớ chiến thắng Việt Bắc thu đông 1947, tàu giặc bị đắm ở sông Lô, tha hồ uống nước. Nhớ phố Ràng là nhớ trận chiến có pháo binh tham gia vào cuối năm 1949, đánh dấu bước trưởng thành của quân đội ta.
+ Nhớ được láy đi láy lại, nỗi nhớ bao trùm lên tất cả địa danh Việt Bắc.
+ Nhớ từ, nhớ sang: nỗi nhớ dạt dào mênh mông, nỗi nhớ tha thiết, bồi hồi.
+ Những địa danh xuất hiện liên tiếp như những trang ký sự chiến trường, để lại bao tự hào trong lòng người đọc về bước đi lên của lịch sử phát triển trong thời đại Hồ Chí Minh. 
Có biết bao xương máu, biết bao chiến sĩ anh hùng ngã xuống mới có thể có những tên sông, tên núi, tên đèo vào lịch sử vào thi ca, vào nỗi nhớ, vào lòng người.
@/ Nhà thơ nhớ đến những nẻo đường Việt Bắc, những nẻo đường hành quân chiến dịch. 
Em cảm nhận như thế nào về đoạn thơ trên ?
Và đầu tiên nhà thơ
*/ Khái quát con đường ra trận và khí thế ngất trời của ta
Những đường Việt Bắc của ta
 	 Đêm đêm rầm rập như là đất rung.
_ Đêm đêm - rầm rậpè những từ láy kết hợp với hình ảnh so sánh cường điệu như là đất rung èkhông chỉ gợi ra không gian, thời gian của cuộc kháng chiến mà nó còn gợi ra thật hay, thật hào hùng âm vang, sức mạnh của cuộc kháng chiến thần thánh và sức mạnh nhân nghĩa 4000 năm của dân tộc.
Hai câu thơ tiếp theo miêu tả cụ thể
*/ Hình ảnh đoàn quân:	Quân đi điệp điệp trùng trùng
	 ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan
Hai câu thơ vừa thực vừa lãng mạn. Vậy nó thực ở chỗ nào và lãng mạn ở chõ nào ? 
_ Điệp điệp trùng trùng 
Bộ đội ta trang bị vật chất còn thiếu thốn,, còn phải đội mũ nan đan bằng tre lợp vải nhưng đoàn quân điệp điệp trùng trùng chính là hình ảnh tượng trưng cho sự trưởng thành vượt bậc của quân đội ta của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến 
èTừ láy gợi sự đông đảo, người người lớp lớp như sóng cuộn tạo sức mạnh vô địch 
_ánh sao đầu súng è Hình ảnh thơ vừa thực vừa lãng mạn 
Có thể là ánh sao đêm phản chiếu vào nòng súng thép. Có thể là ánh sao của bầu trời Việt Bắc, cũng có thể ánh sao của lý tưởng chiến đấu vì độc lập tự do như soi sáng nẻo đường hành quân ra trận của anh bộ đội.
Tham gia vào cuộc kháng chiến, bên cạnh đội quân chủ lực còn có một bộ phận không thể thiếu, góp phần quan trọng làm nên chiến thắng hào hùng của dân tộc ta, đó là
*/ Hình ảnh đoàn dân công phục vụ tiền tuyến :
 Dân công đỏ đuốc từng đoàn
 Buớc chân nát đá muôn tàn lửa bay
Em hiểu câu thơ trên như thế nào ?
Những bó đuốc đỏ rực soi đường đã làm sáng bừng lên hình ảnh những đoàn dân công tiếp lương tải đạn. Ta có thể hình ở đó có đủ cả già trẻ trai gái, họ đến từ nhiều miền quê với đủ mọi phương tiện chuyên chở gồng gánh, quyết tâm kiên cường vượt núi cao đèo dốc, đảm bảo sức mạnh vật chất cho bộ đội chiến đấu và chiến thắng. Nên hình ảnh
_ Dân công đỏ đuốc è tả thực, ngày là của giặc, đêm là của ta
_ Muôn tàn lửa bay è Hình ảnh thơ thật đẹp, thật lãng mạn. Họ đi kháng chiến chẳng khác gì đi trong đêm hội hoa đăng .
Cuộc kháng chiến của ta là cuộc kháng chiến toàn dân, là cuộc chiến tranh nhân dân, nó phát huy cao độ sức mạnh của cả dân tộc chiến đấu cho sự nghiệp chính nghĩa :
_ Bước chân nát đá è Mang âm hưởng ca dao, đó là bước chân của những con người đạp bằng mọi chông gai để đi tới è Âm hưởng sử thi
Ta càng đánh càng mạnh, càng đánh càng chiến thắng giòn giã. Những ngày đầu chỉ có vũ khí thô sơ, sau lực lượng ta càng thêm hùng hậu, phát triển thành những những binh đoàn, có pháo binh, có đoàn xe ra tiền tuyến.
*/ Hình ảnh đoàn xe ra hoả tuyến
	Nghìn đêm thăm thẳm sương dày
	Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.
_ Nghìn đêm thăm thẳm sương dày è Đó là những ngày đen tối, những khó khăn thiếu thốn của cách mạng và kháng chiến.
_ Đèn pha è đèn của đoàn xe kéo pháo của đoàn xe vận tải bật sáng phá tan những lớp sương mù, đẩy lùi những khó khăn tăm tối
_ Như ngày mai lên è bình minh chiến thắng.
Hai câu thơ tạo ra è tương quan đối lập giữa bóng tối và ánh sáng : Nếu câu trên khắc hoạ bóng đêm đen tối thăm thẳm gợi kiếp sống nô lệ của cả dân tộc dưới ách đô hộ của kẻ thù thì câu dưới lại bừng lên ánh sáng của niềm tin vào ngày mai chiến thắng huy hoàng è để nêu bật xu thế chiến thắng tất yếu của dân tộc ta trước mọi kẻ thù hắc ám. Đồng thời khẳng định những ngày tươi sáng hạnh phúc nhất định sẽ tới với dân tộc chúng ta
è Hình ảnh thơ vừa mang đậm chất sử thi vừa giàu tính lãng mạn, vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có ý nghĩa tượng trưng cho một tương lai tươi sáng của đất nước. Con đường Việt Bắc, con đường ra trận đầy máu lửa và chiến công cũng là con đường đi tới ngày mai huy hoàng.
@/ Niềm vui chiến thắng:
Tin vui chiến thắng trăm miền
	Hoà Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về
	Vui từ Đồng Tháp, An Khê
	Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng.
Em có nhận xét gì về tiết tấu giọng điệu của các câu thơ trên ? 
èMỗi địa danh gắn với một chiến công như để diễn tả niềm vui chiến thắng dồn dập, giòn giã trên khắp mọi miền đất nước.
Đằng sau cách gọi tên địa danh liên tiếp đó còn èlà niềm tự hào, tình yêu đắm say đất nước của nhà thơ, yêu đến mức gọi mãi không cùng, chỉ cần đọc to lên thôi cũng đủ chấn động lên rồi.
@/ Niềm tin tưởng Việt Bắc, Đảng, Bác Hồ.
+ Việt Bắc là quê hương của cỏch mạng, là căn cứ địa vững chắc, là đầu nóo của cuộc khỏng chiến, nơi hội tụ tỡnh cảm, suy nghĩ, niềm tin và hi vọng của mọi người Việt Nam yêu nước..
- “Ở đâu u ám quân thù,
Nhỡn lờn Việt Bắc: Cụ Hồ sỏng soi
Ở đâu đau đớn giống nũi,
Trụng về Việt Bắc mà nuụi chớ bền.
Mười lăm năm ấy, ai quờn
Quê hương Cách mạng dựng nờn cộng hoà”
+ Khẳng định Việt Bắc là nơi có “Cụ Hồ sỏng soi”, cú “Trung ương chính phủ luận bàn việc cụng”
+ Khẳng định niềm tin yờu của cả nước với Việt Bắc bằng những vần thơ mộc mạc, giản dị mà thắm thiết nghĩa tỡnh.
III/ KẾT LUẬN : Ghi nhớ - sgk
Việt Bắc là cái mốc quan trọng phản ánh chân thực tư tưởng tình cảm của nhân dân. Đồng thời cũng là nỗi nhớ, niềm tự hào của tác giả về quê hương Cách mạng. Việt Bắc còn là bài thơ lục bát hay nhất của Tố Hữu. ở đây ngòi bút nghệ thuật của tác giả vừa mang tính kế thừa vừa mang tính sáng tạo từ cảnh vật đến con người từ âm điệu, sắc điệu trữ tình đậm chất ca dao dân ca đến bút pháp tả cảnh ngụ tình, kết cấu chặt chẽ đều mang tính nhân dân sâu sắc, đều để lại trong lòng người đọc khó phai về một quê hương cách mạng
D/ Củng cố dăn dò
1/ củng cố
2/ dặn dò 

Source: https://thcsbevandan.edu.vn
Category : Phương pháp học tập

Bình luận