Cách giải các dạng bài tập về Sóng âm hay, chi tiết – Vật Lí lớp 12 - HocVienKhoiNghiep.Edu.Vn
Rate this post

Cách giải các dạng bài tập về Sóng âm hay, chi tiết

Bạn đang đọc: Cách giải các dạng bài tập về Sóng âm hay, chi tiết – Vật Lí lớp 12

1. Phương pháp

Quảng cáo

Sóng âm là là sóng dọc cơ học Viral trong những môi trường tự nhiên rắn, lỏng, khí, ( không Viral trong chân không ) .
– Tai con người chỉ hoàn toàn có thể cảm nhận được ( nghe được ) những âm có tần số từ 16 Hz đến 20000H z. Các sóng âm có tần số nhỏ hơn 16 Hz được gọi là hạ âm. Các sóng âm có tần số lớn hơn 20000 Hz được gọi là siêu âm .
– Tốc độ truyền âm giảm trong những môi trường tự nhiên theo thứ tự : rắn, lỏng, khí. Tốc độ truyền âm phụ thuộc vào vào đặc thù thiên nhiên và môi trường, nhiệt độ của thiên nhiên và môi trường và khối lượng riêng của thiên nhiên và môi trường. Khi nhiệt độ tăng thì vận tốc truyền âm cũng tăng .

1.Các đặc trưng vật lý của âm

– Tần số âm : Âm trầm có tần số nhỏ, âm cao có tần số lớn .
– Cường độ âm I tại một điểm là đại lượng đo bằng lượng nguồn năng lượng mà sóng âm tải qua một đơn vị chức năng diện tích quy hoạnh đặt tại điểm đó, vuông góc với phương truyền âm trong một đơn vị chức năng thời hạn .
Nếu có n nguồn âm giống nhau, kích cỡ nhỏ phát ra sóng âm đồng đều theo mọi hướng :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
Trong đó :
I là cường độ âm tại M ( W / mét vuông ) .
P là hiệu suất của nguồn âm ( W ) .
d là khoảng cách tính từ nguồn đến điểm M ( m ) .

Mức cường độ âm L tại M:
Vật Lý lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lý 12 có đáp án

Io = 10 – 12 W / mét vuông .
1 B = 10 dB .
– Đồ thị giao động âm và phổ của âm
Âm thanh phát ra trong không khí được thu lại và chuyển thành giao động của những cần rung hoặc xê dịch điện có cùng tần số .

2.Các đặc trưng sinh lý của âm:

Âm có 3 đặc trưng sinh lý là : độ cao, độ to và âm sắc. Các đặc trưng của âm nói chung nhờ vào vào cảm thụ âm của tai con người .
– Độ cao
+ Đặc trưng cho tính trầm hay bổng của âm .
+ Phụ thuộc vào tần số âm. Âm có tần số lớn gọi là âm bổng và âm có tần số nhỏ gọi là âm trầm .
– Độ to Là đại lượng đặc trưng cho tính to hay nhỏ của âm, nhờ vào vào tần số âm và mức cường độ âm .
– Âm sắc có tương quan mật thiết với đồ thị xê dịch âm ( tần số và biên độ ) hoặc phổ của âm. Hai nhạc cụ khác nhau phát ra cùng một nốt nhạc, cùng độ cao ( cùng tần số ), cùng cường độ sẽ chắc như đinh khác nhau về âm sắc .
Ngưỡng nghe : là giá trị nhỏ nhất của mức cường độ âm mà tai con người hoàn toàn có thể nghe được, I = Io = 10-12 W / mét vuông ⇔ L = 0 dB
Ngưỡng đau : Là cường độ âm lớn đến hơn cả tạo cảm xúc đau trong tai, Imax = 10 W / mét vuông ⇔ L = 130 dB
Miền nghe được : là giá trị của mức cường độ âm trong khoảng chừng giữa ngưỡng nghe và ngưỡng đau ( 0 dB – 130 dB ) .

Quảng cáo

3. Nhạc âm và tạp âm:

Nhạc âm là những âm có tần số xác lập và đồ thị xê dịch là đường cong hình sin. Tạp âm là những âm có tần số không xác lập và đồ thị giao động là những đường cong phức tạp .

4. Âm cơ bản và họa âm:

Âm cơ bản có tần số f1 ( tần số nhỏ nhất mà nhạc cụ hoàn toàn có thể phát ra, có biên độ âm lớn nhất )
Các họa âm có tần số bằng bội số tương ứng với âm cơ bản .
+ Dây đàn ( 2 đầu cố định và thắt chặt ) : những họa âm bằng nguyên lần âm cơ bản : f2 = 2 fo, f3 = 3 fo, …, fn = nfo
+ Ống sáo ( 1 đầu nót, 1 đầu hở ) : những họa âm bằng nguyên lẻ lần âm cơ bản : f1 = fo, f2 = 3 fo, f3 = 5 fo, f4 = 7 fo, …

2. Ví dụ

Ví dụ 1: Hai họa âm liên tiếp do một dây đàn phát ra có tần số hơn kém nhau 56 Hz, họa âm thứ ba và họa âm thứ năm có tần số bằng bao nhiêu?

Hướng dẫn:

Hai họa âm liên tiếp hơn kém nhau 56 Hz nên ta có:

Xem thêm: Phương thức biểu đạt là gì? Có mấy loại? Cách nhận biết?

Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
Từ đó ta có tần số của họa âm thứ ba và thứ năm là :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án

Ví dụ 2: Một dây đàn phát ra âm cơ bản có tần số f1 = 420 Hz. Một người chỉ nghe được âm cao nhất có tần số là 18000 Hz, tìm tần số lớn nhất mà nhạc cụ này có thể phát ra để người đó nghe được.

Hướng dẫn:

Gọi fn là âm mà người đó nghe được, ta có : fn = n. f1 = 420 n
Theo bài
fn Ví dụ 3: Mức cường độ âm tại một điểm cách một nguồn phát âm 1 m có giá trị là 50 dB. Một người xuất phát từ nguồn âm, đi ra xa nguồn âm thêm 100 m thì không còn nghe được âm do nguồn đó phát ra. Lấy cường độ âm chuẩn là Io = 10-12(W/m2), sóng âm phát ra là sóng cầu thì ngưỡng nghe của tai người này là bao nhiêu?

Hướng dẫn:

Quảng cáo

Cường độ âm được tính bởi I = P / S

Do âm phát ra dạng sóng cầu nên:
Vật Lý lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lý 12 có đáp án

Do đó
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
Mức cường độ âm gây ra tại điểm cách nguồn âm 100 m là :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
Vậy ngưỡng nghe của tai người này là 10 ( dB ) .

Ví dụ 4: Hai âm có mức cường độ âm chênh lệch nhau 20 dB. Tỉ số của cường độ âm của chúng là bao nhiêu?

Hướng dẫn:

Áp dụng công thức tính mức cường độ âm ta có :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
Vậy tỉ số cường độ âm của hai âm đó là 100 lần .

Ví dụ 5: Một người đứng cách nguồn âm một khoảng d thì cường độ âm là I. Khi người đó tiến ra xa nguồn âm một đoạn 40m thì cường độ âm giảm chỉ còn I/9. Tính khoảng cách d.

Hướng dẫn:

Ta có :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án

Ví dụ 6: Mức cường độ của một âm là L = 30(dB). Hãy tính cường độ của âm này theo đơn vị W/m2. Biết cường độ âm chuẩn là Io = 10-12 W/m2. Cường độ âm tăng 100 lần thì mức cường độ âm tăng bao nhiêu dB?

Hướng dẫn:

Mức cường độ âm tính theo đơn vị chức năng ( dB ) là :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án

Mức cường độ âm tính theo đơn vị (dB) là:
Vật Lý lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lý 12 có đáp án

+ Khi cường độ tăng 100 lần tức là bằng 100 I thì
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
+ Vậy mức cường độ âm tăng thêm 20 ( dB ) .

Ví dụ 7: Tại một điểm A nằm cách xa nguồn âm O (coi như nguồn điểm) một khoảng OA = 1(m), mức cường độ âm là LA = 90 (dB). Cho biết ngưỡng nghe của âm chuẩn Io = 10-12 W/m2 .

1 ) Tính cường độ Io của âm đó tại A
2 ) Tính cường độ và mức cường độ của âm đó tại B nằm trên đường OA cách O một khoảng chừng. Coi thiên nhiên và môi trường là trọn vẹn không hấp thụ âm .
3 ) Giả sử nguồn âm và thiên nhiên và môi trường đều đẳng hướng. Tính hiệu suất phát âm của nguồn O .
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án

Hướng dẫn:

1) Mức cường độ âm tại A tính theo đơn vị (dB) là:
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án

⇒ I = Io. 109 = 10-12. 109 = 10-3 ( W / mét vuông )
2 ) Công suất âm của nguồn O bằng hiệu suất âm trên toàn diện tích quy hoạnh mặt cầ u nửa đường kính OA và bằng hiệu suất âm trên toàn diện tích quy hoạnh mặt cầu nửa đường kính OB tức là : Wo = IA. SA = IB. SB ( 1 ) ( xem hình vẽ ) .
Trong đó IA, IB là cường độ âm tại A và B ; SA, SB là diện tích quy hoạnh những mặt cầu tâm O nửa đường kính OA và OB.
+ Từ đó rút ra :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
+ Mức cường độ của âm đó tại B là :
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án
3 ) Công suất của nguồn âm tính theo ( 1 ), bằng nguồn năng lượng truyền qua diện tích quy hoạnh mặt cầu tâm O nửa đường kính OA trong 1 giây
Vật Lí lớp 12 | Lý thuyết và Bài tập Vật Lí 12 có đáp án

Xem thêm các dạng bài tập Vật Lí lớp 12 có trong đề thi THPT Quốc gia khác:

Xem thêm: este – Wiktionary

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm miễn phí ôn thi THPT Quốc Gia tại khoahoc.vietjack.com

song-am.jsp

Source: https://thcsbevandan.edu.vn
Category : Phương pháp học tập

Bình luận