Các nhân tố tiến hóa - HocVienKhoiNghiep.Edu.Vn
Rate this post

Nhân tố tiến hóa là những nhân tố làm biến đổi tần số kiểu gen và tần số alen của quần thể, bao gồm đột biến, giao phối không ngẫu nhiên, chọn lọc tự nhiên, di-nhập gen và các yếu tố ngẫu nhiên


Đột biến (là nguồn nguyên liệu tiến hóa sơ cấp):

+ Là những biến đổi trong vật chất di truyền, bao gồm đột biến gen và đột biến NST. Trong các dạng đột biến, đột biến gen thường có vai trò quan trọng hơn đối với tiến hóa so với đột biến NST.

+ Xét ở góc độ nhân tố tiến hóa thì đột biến gen ít làm thay đổi tần số các alen trong quần thể (vì tần số đột biến ở mỗi gen là rất thấp từ $10^{-6}$ đến $10^{-4}$) ngoài ra đột biến là vô hướng (đột biến A thành a hoặc ngược lại).

Bạn đang đọc: Các nhân tố tiến hóa

+ Xét ở góc nhìn phân phối nguồn nguyên vật liệu tiến hóa thì đột biến gen lại vô cùng quan trọng vì mỗi gen tuy có tần số đột biến rất thấp, nhưng mỗi thành viên rất có nhiều gen và quần thể có nhiều thành viên nên đột biến gen đã tạo ra nguồn biến dị di truyền vô cùng đa dạng và phong phú cho quy trình tiến hóa .
+ Đa số đột biến tự nhiên là có hại, tuy nhiên hầu hết đột biến gen đều ở trạng thái lặn nên ở trạng thái dị hợp sẽ không biểu lộ ra kiểu hình, giá trị thích nghi của đột biến do đó tùy thuộc vào từng tổng hợp gen, tùy thuộc vào sự biến hóa của thiên nhiên và môi trường .


Di – nhập gen (hay dòng gen – gen flow):

+ Sự Viral gen từ quần thể này sang quần thể khác được gọi là sự di – nhập gen hay dòng gen .

+ Di nhập gen làm thay đổi tần số alen của quần thể nhưng không theo một chiều hướng xác định: giữa các quần thể thường có sự trao đổi các cá thể hoặc các giao tử (côn trùng, gió mang hạt phấn,..).

+ Các thành viên nhập cư hoàn toàn có thể mang đến những loại alen sẵn có trong quần thể làm đổi khác tần số những alen hoặc mang đến những alen mới làm đa dạng chủng loại vốn gen của quần thể .
+ Các thành viên di cư ra khỏi quần thể cũng làm thay dổi thành phần kiểu gen và tần số alen của quần thể .
+ Mức độ tác động ảnh hưởng của nhóm thành viên nhập cư đến tần số alen của quần thể được nhập cư phụ thuộc vào vào những yếu tố : Tương quan size giữa nhóm thành viên nhập cư với quần thể ; Khác biệt về tần số alen giữa nhóm thành viên nhập cư với quần thể ; Tiềm năng sinh sản của những thành viên nhập cư .
+ Trong tiến hóa, sự di – nhập gen nhiều khi làm dung hòa vốn gen của quần thể những li, làm giảm sự phân hóa vốn gen giữa những thành viên cùng loài .


Chọn lọc tự nhiên:

+ CLTN là nhân tố tiến hóa có định hướng duy nhất: CLTN tác động trực tiếp lên kiểu hình của các cá thể, thông qua đó tác động lên kiểu gen làm biến đổi thành phần kiểu gen và tần số alen của quần thể; khi môi trường thay đổi theo một hướng xác định thì CLTN sẽ làm biến đổi tần số alen theo một hướng xác định.

+ Thực chất của CLTN là phân hóa năng lực sống sót và năng lực sinh sản của những thành viên với những kiểu gen khác nhau trong quần thể .

Xem thêm: Phân biệt 8 biện pháp tu từ đã học và cách ghi nhớ

  • Các cá thể có kiểu gen quy định kiểu hình làm tăng khả năng sống sót và khả năng sinh sản sẽ có nhiều cơ hội đóng góp gen của mình cho thế hệ sau.
  • Các cơ thể có kiểu gen quy định kiểu hình kém thích nghi, sinh sản kém thì tần số alen này sẽ giảm dần ở các thế hệ sau.

+ CLTN đóng vai trò sàng lọc, làm tăng số lượng cá thể có kiểu hình thích nghi tồn tại sẵn trong quần thể cũng như tăng cường mức độ thích nghi bằng cách tích lũy các alen tham gia quy định các đặc điểm thích nghi tác động lên quần thể làm cho quần thể có vốn gen thích nghi hơn sẽ thay thế những quần thể có vốn gen kém thích nghi.

+ CLTN quy định nhịp điệu tiến hóa: làm thay đổi tần số alen nhanh hay chậm, tùy thuộc và các yếu tố:

  • Chọn lọc chống lại các alen trội sẽ làm thay đổi nhanh chóng tần số alen của quần thể.
  • Chọn lọc chống lại alen lặn sẽ làm thay đổi tần số alen chậm hơn, chọn lọc không bao giờ loại hết alen lặn ra khỏi quần thể vì alen lặn có thể tồn tại trong các cá thể có kiểu gen dị hợp tử.

+ Chọn lọc tự nhiên không chỉ tác động ảnh hưởng so với từng loại thành viên riêng rẽ mà còn so với cả quần thể, trong đó những thành viên có quan hệ ràng buộc với nhau .


Các yếu tố ngẫu nhiên:

+ Tần số alen của quần thể hoàn toàn có thể biến hóa bất thần bởi những yếu tố ngẫu nhiên. Sự biến hóa thành phần kiểu gen và tần số alen của quần thể do yếu tố ngẫu nhiêu còn gọi là dịch chuyển di truyền ( hay phiêu bạt gen ) .
+ Sự biến động di truyền hay xảy ra với những quần thể có size nhỏ ; quần thể có size càng nhỏ thì yếu tố ngẫu nhiên càng dễ làm đổi khác tần số alen của quần thể .
+ Sự biến đổi tần số alen do yếu tố ngẫu nhiên có đặc thù :

  • Tần số alen thay đổi không theo một chiều hướng nhất định: một alen nào đó dù có lợi cũng có thể bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quần thể và một alen có hại cũng có thể trở nên phổ biến trong quần thể.
  • Một quần thể đang có kích thước lớn nhưng do thiên tai hay bất kì yếu tố ngẫu nhiên nào làm giảm kích thước quần thể một cách đáng kể thì những cá thể sống sót có thể có vốn gen khác biệt hẳn với vốn gen của quần thể ban đầu.

Kết quả ảnh hưởng tác động của những yếu tố ngẫu nhiên hoàn toàn có thể dẫn đến làm nghèo vốn gen của quần thể, giảm sự phong phú di truyền .


Giao phối không ngẫu nhiên:

+ Giao phối không ngẫu nhiên gồm các kiểu: tự thụ phấn, giao phối gần (giao phối cận huyết), giao phối có chọn lọc.

Xem thêm: Các thao tác lập luận trong văn nghị luận | Kiến thức văn học cơ bản

+ Giao phối không ngẫu nhiên không làm thay dổi tần số alen của quần thể nhưng lại làm thay dổi thành phần kiểu gen của quần thể theo hướng tăng dần tần số kiểu gen đồng hợp, giảm dần tần số kiểu gen dị hợp .
+ Kết quả giao phối không ngẫu nhiên dẫn đến làm nghèo vồn gen của quần thể, giảm tính phong phú di truyền .

Lưu ý: Ngẫu phối không làm thay đổi tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể nên không được coi là nhân tố tiến hóa. Tuy nhiên, ngẫu phối làm phát tán đột biến trong quần thể và tạo sự đa hình về kiểu gen và kiểu hình, hình thành nên vô số biến dị tổ hợp tạo nguồn biến dị thứ cấp cho quá trình tiến hóa. Mặt khác, ngẫu phối còn trung hòa các đột biến có hại, góp phần tạo ra những tổ hợp gen thích nghi. Do đó, ngẫu phối đóng vai trò hết sức quan trọng trong tiến hóa.

Source: https://thcsbevandan.edu.vn
Category : Phương pháp học tập

Bình luận